Johannes à Mandeville [2]

(Uit de Historie #15)

In de notulen van de classis te Elburg op 9-13 Aprillis 1627 lezen we over zijn komst in Kootwijk:
Aan de Edele Classis is door de Inspectoren het verzoek van de ingezetenen van Cootwijk bekend gemaakt. Zij hebben dominee Joannes Mandeville, wiens gaven door henlieden met groot genoegen beluisterd zijn, begeerd tot een geordende dienaar in hun plaats.

De classis heeft zijn levensloop, leer en kennis bezien en overwogen. Zowel van de kerk en de schoolraad te Harderwijk, als mede van de kerk en de stad Doesburg zijn er goede berichten. Goedgevonden wordt dat Ds. Mandeville door de Gedeputeerde van de Synode en de Inspectoren van de Classis met enige predikanten uit de naaste omgeving geëxamineerd zal worden. Heeft hij dat examen tot tevredenheid afgelegd, dan zal men hem een schriftelijk beroep uit naam van de classis doen toekomen.

Tot voltrekking van dit beroep worden aangewezen D. Hajo Cornelij en Otto ab Hetteren om die twee eerste afkondigingen te doen. En ds. Fredericus Curtenius om die derde en laatste afkondiging en de daarop volgende bevestiging te Kootwijk te doen.

Ds. Mandeville zal de gevraagde goedkeuringen ontvangen hebben en het  examen met goed gevolg hebben doorstaan. Vervolgens is hij in de kerk te Kootwijk bevestigd door zijn ambtsbroeder ds. Curtenius van Garderen. Dit zal zeker in 1627 gebeurd zijn, want op de volgende vergadering van de classis, op 19 april 1628 te Harderwijk, wordt ‘Joannes Mandevil, beroepen tot Cootwijck, van de Classe voor ditmael aengenomen, onderschreven hebbende de Formulieren van Eenigheyt’. Dominee Mandeville is predikant in Kootwijk.

In de acta van 1629 las ik iets dat me jaren heeft beziggehouden. Al jaren  zoek ik naar de betekenis van dit artikel in de classicale notulen:
Heeft Dominee Joannes Mandeville geexhibiert (= vertoond) den Classis een seker tractaetijen int Frans eerst geschreven van Jacobo Capollo Professor Sedaninh, oover die voornaemste puncten der Religie, t’ welck hij uijt het fransche getranslateert (= vertaald) heeft int duis, um tho moegen laten drucken: twelck na dien sulckx allreede bij de Deputatis Classis gevisiteert en gelesen, end christelick gevonden is, heeft Classis, daer niets tegens hebbende tho gelaten, niets t’ sollen eerst geconfereert worden met het origineele daer tho gedenomineert is Dnus Lucas Trilcatius Ecclesia Elburgensis Administer’.

Het gaat dus over een boekje, oorspronkelijk in het Frans geschreven door professor Jacobo Capello uit Sedan. Het handelt over de voornaamste punten van de Religie. Ds. Mandeville heeft dit boekje in het Nederlands (Duis) vertaald. Van de classis krijgt hij goedkeuring om dit werkje te laten drukken, nadat het door de Elburgse predikant met het origineel zal zijn vergeleken. Maar hoe ik gezocht heb… Niemand kent dit boekje, noch in het Nederlands, noch in het Frans heeft men het voor me kunnen vinden.

Van de opleiding voor predikanten aan de universiteit in Sedan is nu weinig meer terug te vinden. We hebben bij diverse ‘kenners’ geïnformeerd. Ze hebben ons niet veel wijzer gemaakt. Wel ontdekten we dat aan dezelfde L’Académie Protestante et Pasteures, Guido de Brès professor was in 1562 (bekend van de Nederlandse Geloofsbelijdenis). Sedan wordt in die tijd wel het Genève van het Noorden genoemd. Veel Hugenoten vonden hier een toevluchtsoord. In het mooie stadje aan de Maas, in de Franse Ardennen, heeft men mij ook niet verder kunnen helpen. Evenmin anderen die bekend zijn met het Protestantisme in de zestiende en zeventiende eeuw in Frankrijk.

H.E.v.d.V.